Operator wózków widłowych

Czym jest wózek jezdniowy podnośnikowy?

Wózek jezdniowy podnośnikowy (potocznie: wózek widłowy, niem. Gabelstapler, ang. forklift) to pojazd z napędem silnikowym przeznaczony do podnoszenia, przemieszczania i układania ładunków, najczęściej spaletyzowanych. W Niemczech używa się szerszego pojęcia Flurförderzeuge — środki transportu poziomego poruszające się po posadzce.

Podstawowe rodzaje wózków

• Wózki czołowe (przeciwwagowe) — najpopularniejsze; ładunek podnoszony przed osią przednią, równoważony przeciwwagą z tyłu
• Wózki wysokiego składowania (reach truck) — z wysuwanym masztem lub karetką, do pracy w wąskich korytarzach regałowych
• Wózki boczne — do ładunków dłużycowych (rury, tarcica)
• Wózki prowadzone (unoszące) — operator idzie obok lub za wózkiem (tzw. paleciaki elektryczne)
• Wózki ze zmiennym wysięgiem (teleskopowe) — wysięgnik teleskopowy, duże wysokości i wysięgi, częste na budowach
• Wózki z podnoszoną kabiną operatora — do kompletacji na wysokości

Wymagania w Polsce — UDT

Wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia podlegają dozorowi technicznemu na podstawie ustawy z 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym. Do ich obsługi wymagane jest zaświadczenie kwalifikacyjne UDT (Urząd Dozoru Technicznego), uzyskiwane po zdaniu egzaminu państwowego (część teoretyczna + praktyczna).

Aktualne kategorie zaświadczeń i okresy ich ważności:

Zakres uprawnienia	Okres ważności
Wózki jezdniowe podnośnikowe z mechanicznym napędem podnoszenia z wyłączeniem wózków specjalizowanych	10 lat
Wózki specjalizowane (ze zmiennym wysięgiem oraz z osobą obsługującą podnoszoną wraz z ładunkiem)	5 lat

Przedłużenie ważności następuje na wniosek operatora złożony do UDT przed upływem ważności (w terminie określonym przepisami), pod warunkiem wykonywania czynności w okresie ważności zaświadczenia.

Dodatkowe warunki dla operatora w PL:

• ukończone 18 lat
• brak przeciwwskazań zdrowotnych potwierdzony orzeczeniem lekarskim (badania profilaktyczne medycyny pracy)
• zapoznanie z instrukcją eksploatacji konkretnego wózka i instrukcją stanowiskową pracodawcy
• szczegółowe zasady BHP określa rozporządzenie w sprawie BHP przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym oraz ogólne przepisy Kodeksu pracy

Wymagania w Niemczech — DGUV

W Niemczech obsługę wózków regulują przede wszystkim:

• DGUV Vorschrift 68 „Flurförderzeuge” — przepis wypadkowy (Unfallverhütungsvorschrift) dotyczący wózków jezdniowych
• DGUV Grundsatz 308-001 — zasady szkolenia i upoważniania kierowców wózków z siedziskiem lub podestem operatora
• BetrSichV (Betriebssicherheitsverordnung) — rozporządzenie o bezpieczeństwie eksploatacji urządzeń pracy

Warunki dopuszczenia operatora w DE:

1. ukończone 18 lat
2. przeszkolenie zakończone egzaminem teoretycznym i praktycznym — potwierdzone tzw. Staplerschein / Fahrausweis (zgodnie z DGUV Grundsatz 308-001)
3. pisemne upoważnienie pracodawcy (schriftliche Beauftragung) do kierowania wózkiem w danym zakładzie
4. udokumentowane instruktaże okresowe (Unterweisung) — co najmniej raz w roku, zgodnie z ArbSchG i DGUV Vorschrift 1
5. odpowiedni stan zdrowia (przydatność potwierdzana zgodnie z zasadami medycyny pracy)

Porównanie PL / DE

Element	Polska	Niemcy
Egzamin państwowy	Tak — UDT	Nie — egzamin w ramach szkolenia wg DGUV G 308-001
Dokument	Zaświadczenie kwalifikacyjne UDT	Staplerschein + pisemne upoważnienie pracodawcy
Ważność	10 lat / 5 lat (specjalizowane)	Bezterminowo, ale wymagany coroczny instruktaż
Minimalny wiek	18 lat	18 lat

Ważne dla pracowników delegowanych: polskie zaświadczenie UDT nie jest automatycznie uznawane w Niemczech — niemiecki pracodawca zwykle wymaga szkolenia wg DGUV Grundsatz 308-001 (lub jego uznania) oraz ZAWSZE własnego pisemnego upoważnienia.