Zabezpieczenie i mocowanie ładunków w transporcie drogowym

Dlaczego zabezpieczenie ładunku decyduje o życiu

Ładunek, który nie jest zamocowany, podczas hamowania awaryjnego zachowuje się jak pocisk. Paleta o masie 1000 kg przy opóźnieniu odpowiadającym 0,8 wartości przyspieszenia ziemskiego napiera na ścianę czołową siłą około 800 daN — to mniej więcej tyle, ile waży mały samochód osobowy. Znaczna część wypadków ciężarówek w Europie ma związek z nieprawidłowo zabezpieczonym lub źle rozmieszczonym ładunkiem: przewrócenia na rondach, przebicie kabiny przez ładunek, zsunięcie się towaru na rampie podczas rozładunku.

Zabezpieczenie ładunku (niem. Ladungssicherung) to nie „dokręcenie paska na oko”, lecz dziedzina oparta na fizyce i normach. Ten kurs nauczy Cię, jakie siły działają na ładunek, jak dobrać metodę i środki mocowania oraz kto za co odpowiada prawnie.

Przepisy polskie

• Ustawa Prawo o ruchu drogowym, art. 61 — ładunek musi być umieszczony tak, aby: nie powodował przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej i nacisków osi, nie naruszał stateczności pojazdu, nie utrudniał kierowania, nie zasłaniał świateł, tablic rejestracyjnych i znaków, nie zanieczyszczał drogi. Ładunek wystający poza obrys pojazdu musi być oznakowany zgodnie z przepisami.
• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 2018 r. w sprawie sposobu przewozu ładunku — wdraża wymagania unijne (dyrektywa 2014/47/UE o drogowych kontrolach technicznych) i odsyła wprost do norm serii EN 12195 jako podstawy oceny prawidłowości mocowania.
• Kodeks pracy, art. 207 — pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan BHP i organizację bezpiecznego załadunku; art. 211 — pracownik ma obowiązek wykonywać pracę zgodnie z przepisami i instrukcjami BHP.
• Ustawa o transporcie drogowym — przewiduje kary administracyjne dla przewoźnika, osoby zarządzającej transportem i kierowcy za naruszenia, w tym dotyczące ładunku.

Przepisy niemieckie

• § 22 StVO (Ladung) — ładunek wraz z urządzeniami mocującymi ma być rozmieszczony i zabezpieczony tak, aby nawet przy hamowaniu awaryjnym i nagłym manewrze nie mógł się przesunąć, przewrócić, stoczyć ani spaść. Przepis odsyła do uznanych zasad techniki (anerkannte Regeln der Technik) — w praktyce są to wytyczne VDI 2700 i normy EN 12195.
• § 23 StVO — kierujący odpowiada za to, by pojazd, zespół pojazdów i ładunek były zgodne z przepisami i nie ograniczały bezpieczeństwa jazdy.
• § 412 HGB — w transporcie towarowym załadowca/nadawca odpowiada za załadunek bezpieczny dla przewozu (beförderungssicher), a przewoźnik za załadunek bezpieczny dla ruchu pojazdu (betriebssicher) — szczegóły w lekcji 8.
• StVZO § 31 — odpowiedzialność posiadacza pojazdu za dopuszczenie do jazdy pojazdu i kierowcy odpowiednich do zadania.
• DGUV — wypadki przy załadunku i rozładunku są wypadkami przy pracy; obowiązują zasady i informacje DGUV dotyczące bezpiecznego załadunku oraz instrukcje pracodawcy.

Normy techniczne — fundament kursu

Norma	Zakres
EN 12195-1	Obliczanie sił mocowania (liczba i dobór odciągów)
EN 12195-2	Pasy mocujące z włókien syntetycznych
EN 12195-3	Łańcuchy mocujące
EN 12195-4	Stalowe liny mocujące
EN 12640	Punkty mocowania na pojazdach
EN 12642	Wytrzymałość zabudowy pojazdu (kod L i XL)
VDI 2700 (seria)	Niemieckie wytyczne praktyczne Ladungssicherung, w tym VDI 2700a — szkolenie personelu

Zapamiętaj: zgodność z EN 12195-1 i VDI 2700 jest w praktyce traktowana przez organy kontrolne w PL i DE jako dowód prawidłowego zabezpieczenia ładunku.