Monter rusztowań

Zawód montera rusztowań

Monter rusztowań to jeden z najbardziej odpowiedzialnych zawodów budowlanych. Od jakości jego pracy zależy bezpieczeństwo wszystkich osób, które będą korzystać z rusztowania — murarzy, tynkarzy, dekarzy, wykonawców prac elewacyjnych. Upadek z wysokości jest najczęstszą przyczyną śmiertelnych wypadków w budownictwie zarówno w Polsce, jak i w Niemczech, a znaczna część tych wypadków wiąże się z wadliwie zmontowanymi lub niekompletnymi rusztowaniami.

Wymagania prawne w Polsce

W Polsce montaż rusztowań budowlano-montażowych metalowych wymaga odrębnych uprawnień. Podstawą prawną jest rozporządzenie Ministra Gospodarki z 20 września 2001 r. w sprawie BHP podczas eksploatacji maszyn i innych urządzeń technicznych do robót ziemnych, budowlanych i drogowych. Aby uzyskać uprawnienia montera rusztowań, należy:

• ukończyć kurs montera rusztowań w ośrodku szkoleniowym,
• zdać egzamin przed komisją powołaną przez jednostkę wskazaną w przepisach — instytut działający w ramach Sieci Badawczej Łukasiewicz (dawniej Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego, IMBiGS),
• otrzymać wpis do książki operatora (świadectwo uprawnień).

Dodatkowe wymagania wobec montera:

• ukończone 18 lat,
• aktualne badania lekarskie dopuszczające do pracy na wysokości powyżej 3 m (orzeczenie lekarza medycyny pracy),
• odbyte szkolenia BHP (wstępne i okresowe) oraz instruktaż stanowiskowy.

Pozostałe kluczowe przepisy polskie:

• Kodeks pracy, dział X — podstawowe obowiązki pracodawcy i pracownika w zakresie BHP,
• rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów BHP — m.in. definicja pracy na wysokości i wymagania dla balustrad,
• rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 6 lutego 2003 r. w sprawie BHP podczas wykonywania robót budowlanych — rozdział poświęcony rusztowaniom i ruchomym podestom roboczym.

Wymagania prawne w Niemczech (Gerüstbau)

W Niemczech Gerüstbauer (monter rusztowań) to uznany zawód rzemieślniczy z formalnym systemem kształcenia. Prace rusztowaniowe regulują przede wszystkim:

• ArbSchG (Arbeitsschutzgesetz) — ustawa o ochronie pracy, odpowiednik działu X Kodeksu pracy,
• BetrSichV (Betriebssicherheitsverordnung) — rozporządzenie o bezpieczeństwie eksploatacji, wymagające m.in. oceny zagrożeń (Gefährdungsbeurteilung) i instrukcji montażu,
• TRBS 2121 Teil 1 — techniczna reguła dotycząca zagrożenia upadkiem z wysokości przy udostępnianiu i użytkowaniu rusztowań,
• DGUV Vorschrift 1 — podstawowe zasady prewencji,
• przepisy i informacje DGUV dotyczące robót budowlanych wydawane przez BG BAU (branżową kasę ubezpieczeń wypadkowych dla budownictwa).

W Niemczech rusztowania mogą montować, przebudowywać i demontować wyłącznie pracownicy przeszkoleni i poinstruowani (unterwiesene Beschäftigte), pracujący pod nadzorem fachowo kompetentnej osoby (fachlich geeigneter Vorgesetzter). Polski monter delegowany do Niemiec powinien posiadać polskie uprawnienia oraz udokumentowane szkolenie — pracodawca niemiecki lub zleceniodawca ma obowiązek zweryfikować jego kompetencje.

Podstawowe obowiązki montera rusztowań

• montować rusztowanie wyłącznie zgodnie z instrukcją montażu producenta lub projektem indywidualnym,
• stosować środki ochrony indywidualnej, w tym ochronę przed upadkiem z wysokości,
• nie wprowadzać samowolnych zmian w konstrukcji rusztowania,
• zgłaszać przełożonemu każde uszkodzenie elementów oraz sytuacje niebezpieczne,
• odmówić wykonania pracy, gdy warunki stwarzają bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia — to prawo każdego pracownika zarówno w Polsce (art. 210 Kodeksu pracy), jak i w Niemczech.